Krautrock

Docu over Krautrock

Krautrock: meer dan wat haar en machines

In de Vera Krant, het tweewekelijkse periodiek van het Groningse cultuurpodium, heb ik de rubriek Bonus Footage. Daarin schrijf ik over muziekdocu’s, bij voorkeur als deze gaan over belangrijke perioden in de popgeschiedenis. Ik zal regelmatig een BF posten hier, te beginnen met een mooie docu over Krautrock.

Bij de BBC zit je goed als je wilt weten hoe een goede docu eruit ziet. Dat is een geldkwestie; de beste mensen voor regie, camera en montage kunnen ingehuurd worden en er kan flink uitgepakt worden met mooi (en vaak duur) historisch materiaal. BBCFour zond ooit “Krautrock; The Rebirth Of Germany” uit. Het is een schoolvoorbeeld van hoe een goede docu er uit moet zien. Als het onderwerp dan ook nog een van de interessantste periodes in de muziekgeschiedenis is dan mag je gerust spreken van een must see. Verdeeld over zes delen is-ie te vinden op You Tube.

Als we het over Krautrock hebben, dan praten we over Duitsland rond 1970. Dat land zat dik 20 jaar later nog altijd met de fysieke en mentale erfenis van de oorlog. Het moest letterlijk opnieuw opgebouwd worden, maar ook tussen de oren en in het hart was er behoefte aan een nieuwe start. Voor een muzikant in München, het voormalige hart van Nazi-Duitsland, was muziekmaken in 1968 daarom veel meer dan het leuk rangschikken van wat muzikale elementen. Daarvoor was de –voor Duitsers bittere- realiteit gewoon te zeer aanwezig. Kunst is een reflectie van het leven Als politiek daarin een belangrijke rol speelt dan wordt kunst vanzelf politiek. En politiek is een kwestie van ideeën in de praktijk brengen. Het idee van de leden van Amon Düül was om iets te doen wat er voorheen nog niet geweest was, en om muziek te maken met een eigen identiteit. Dat waren voorwaarden om opnieuw te kunnen beginnen. Maar de eigen Duitse muziek, dat waren Duitse smartlappen oftewel schlagers. Daarnaast was muziek uit Engeland en Amerika prominent aanwezig. Beide waren dus no-go’s als er gezocht moest worden naar iets nieuws. Amon Düül koos daarom voor klassieke muziek als beginpunt. Omdat zoeken in kunst niet mogelijk is zonder te experimenteren was het resultaat van het denkproces in de praktijk uiteindelijk een muziekvorm waarin vrije expressie en improvisatie een belangrijke rol speelden. Amon Düül’s nieuwe, radicale idee van muziekmaken werd al snel ook voor kleine clubjes gelijkgestemde Duitse muzikanten een startpunt.

De invalshoek van de filmmakers (een goede documaker kiest altijd een helder geformuleerde invalshoek en wijkt daar niet van af!) is hoe het leven in Duitsland rond 1970 kon leiden tot dat wat we nu nog altijd kennen onder de enigszins omstreden naam Krautrock. Zelfs de leden van de Baader-Meinhof-Groep komen voorbij, en ook de drie groten der Duitse film (Wenders, Herzog en Fassbinder) blijken onderdeel te zijn geweest van de scene rond Amon Düül. We kunnen dus rustig spreken van een belangrijke periode in de Duitse geschiedenis. Van München gaat het naar Berlijn, waar het Zodiak Free Arts Lab eenzelfde rol vervulde als Andy Warhol’s Factory in New York. Keulen en Düsseldorf zijn andere belangrijke brandhaarden van het nieuwe Duitse muziekmaken. De bekende bands komen voorbij: Can, Neu!, Kraftwerk, Popol Vuh, Tangerine Dream, Klaus Schulze, Faust, Harmonia. Bands die een belangrijke invloed op de popgeschiedenis hebben gehad of dat nog steeds hebben. Stereolab en Neu!, Daft Punk en Kraftwerk, postrock en Can, soundscapes en Popul Vuh, The New Weird America en Faust; de linkjes zijn gemakkelijk te leggen. Dat elektronica in het algemeen een belangrijke rol speelde zal je niet verbazen. Als je besluit opnieuw te beginnen in een tijd dat de eerste synths op de markt komen dan ben je natuurlijk gek als je daar geen gebruik van maakt. De Duitsers hebben de machines nooit laten staan; tot op de dag van vandaag geven onze oosterburen de toon aan als het gaat om elektronica als muziekvorm.

Zoals gezegd is het ook docutechnisch smullen geblazen. In chronologische volgorde en in hapklare brokjes wordt het verhaal verteld. Zo hoort dat; je wilt geen moeite hoeven te doen als kijker om het verhaal te volgen. Het aantal sprekers blijft beperkt. Ook dat komt de duidelijkheid ten goede. De interviews zijn bovendien dynamisch opgenomen. We zien nauwelijks saaie hoofden in studio’s, maar alles is gefilmd op locatie, met beelden die vaak letterlijk de quotes ondersteunen. Prachtig is het shot van Michael Rother die uitlegt hoe water een rol speelde in de muziek van Neu! terwijl datzelfde water achter hem langs stroomt. De hele docu is een organische stroom van beeld, muziek en tekst. Afhaken als kijker is er niet bij! Via Iggy Pop, Brian Eno en David Bowie wordt tenslotte ook nog even de invloed van de Krautrockers buiten Duitsland bij de kop gepakt. Het verhaal is rond –als een slang die in z’n eigen staart bijt- als we een poster zien van een actueel Zodiak/Krautrock-concert.
Niets dan lof dus voor de makers van dit prachtige audiovisuele verhaal. Die goeie ouwe BBC…!

Paul Schwarte

4 Reacties op “Krautrock

  1. Ken je de Franse groep Heldon? Hebben in de jaren ’70 prachtplaten gemaakt.

  2. Poeh, ik en Frankrijk, da’s altijd een ietwat moeizame relatie geweest. Vergelijkbaar met ik en Friezen. Maar jouw tips, mais oui!

  3. Niet zeuren, gewoon tweedehands zaken volledig op de kop zetten op zoek naar de Heldon-platen uit de periode 1974-1979. Of zoals jullie reserve-Friezen dat zeggen: toi toi toi, mienjong. Was Ted de Braak eigenlijk een Groninger, vraag ik me plots af.

  4. Plaats net een nieuw blogje waarbij ik de wereld vertel dat ik uit Raalte, Overijssel kom. Dus ik laat dit hier verder voor wat het is, behalve het muzikale aspect van de zaak.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s