You’re Gonna Miss Me; A Film About Roky Erickson

Morgen speelt Roky Erickson in Antwerpen. Best bijzonder. Dat zul je misschien samen met me concluderen als je het onderstaande hebt gelezen. Het stuk verscheen in 2007 in m’n rubriek “Bonus Footage” in de Vera Krant.

De popmuziek heeft in pakweg 80 jaar vele buitenbeentjes gezien. Sommigen koppelden muzikale middelmaat aan een wilde levensstijl. Anderen maakten de prachtigste muziek en leefden als kluizenaars. En er zijn er die compleet doordraaiden maar desondanks een indrukwekkende discografie nalieten. In alle gevallen praten we over cultfiguren.

Elvis, Jimi Hendrix en Jerry Lee Lewis zijn beroemde voorbeelden. Maar de gemiddelde cultfiguur is obscuur, onbekend, en bij voorkeur dood. Dat maakt de cultstatus van deze unsung heroes of rock’n’roll (Nick Tosches schreef een mooi boek met die titel) er alleen maar groter op. Een van de bekendste onbekende cultfiguren is ROKY ERICKSON. Recent verscheen “You’re Gonna Miss Me”, een prachtige docu over de man die dacht dat hij een alien was.

Roky leeft nog, laat dat duidelijk zijn. Maar het had ook… Hij is nu zelfs vitaler dan ooit, zo blijkt uit de docu.  Z’n grootste claim to fame is “You’re Gonna Miss Me”, een hartverscheurende garagepunk-song die hij met z’n band The 13th Floor Elevators ergens halverwege de sixties de wereld inslingerde. Geïnspireerd door wat er in Engeland gebeurde (Beatles, Stones, Kinks) begonnen destijds in Amerika talloze bands in de garages van pa en ma wilde songs uit te poepen.

13th Floor Elevators

Waarom bijvoorbeeld bands als The Standells, The Sonics of The Remains niet net zo bekend werden als hun Britse voorbeelden is een verhaal apart. De klassieke verzamelaar “Nuggets” is in ieder geval het bekendste testament van die tijd. Daarop vind je de bekendere Amerikaanse beatbands en garagpunkcombo’s. Maar in hun kielzog zaten vele naamloze one-hit-wonders. Die vinden we terug op diverse verzamelseries, waarvan “Back From The Grave en “Pebbles” de bekendste en waarschijnlijk ook de beste zijn.

Beide series zorgden in de jaren 80 voor een opleving van garagepunk. Voor mij was het ook het moment van ontdekken. Het gemiddelde sixtiespunkliedje duurt max. 3 (opwindende!) minuten. Een zanger bezingt de sex, de drugs, en/of de R’n’R; ook toen al de heilige drie-eenheid in de belevingswereld van jonge mensen. De ritmesectie produceert een wilde beat, orgelmannen hadden werk genoeg in de sixties, en een bijtend gitaarsolootje ergens op het eind zet de spreekwoordelijk kers op de taart. Tegen leken zeg ik: stel je oude Rolling Stones op hun heftigst voor.

Pop was in die tijd naief en onschuldig. Pretentieloze fun. Niets mis mee; laat popmuzikanten vooral niet ‘volwassen’ worden, zou ik haast zeggen. En zich niet al te serieus nemen. Maar dat veranderde toen “Sgt. Pepper”, The Summer Of Love, supergroepen en conceptalbums de zaak overnamen. Muziek die wellicht een nieuwe charme had, maar het betekende tot aan de heropleving in de jaren 80 wel het einde van de garagepunk.

Weinig garapunknummers kunnen tippen aan “You’re Gonna Miss Me”. Het staat niet voor niets op de setlist van menig hedendaagse sixtiespunker. The 13th Floor Elevators waren ook meer dan een one-hit-wonder. En ze trokken de garagepunk richting psychedelische rock. Diverse platen zorgden voor een bekendheid ook buiten Austin, Texas. Patti Smith (haar man stelde “Nuggets” samen)  draaide ze grijs, zo zegt ze in de docu. De band wordt invloedrijk genoemd. Billy Gibbons van ZZ Top is vol lof over de strot van Roky, de man die het woord ‘psychedelic’ aan het popidioom toevoegde.

Maar tsja, Roky… Onze cultheld belandt, zoals velen voor en na hem, in troebel water. Zeer troebel, mag je wel zeggen. Met gevaarlijke stroomversnellingen en enorme draaikolken.  Het zijn de R’n’R, de sex, maar bovenal de drugs die Roky en z’n band naar de kloten helpen. En die van een vriendelijke, goedogende knaap een wereldvreemde zombie maken. LSD is favoriet: ruim 300 trips –een schatting- moet Roky’s brein zien te verwerken.

Roky in 1991

Zonder voedingsbodem geen verslaving. Centraal in de docu staat Roky’s ‘broken family’. Hij is de oudste van vijf broers. Pa is te weinig thuis, ma juist te veel. Het is te makkelijk om iemand vanuit de luie stoel voor geschift uit te maken, maar laat ik zeggen dat het me niet verbaasd dat moeder’s zonen vroeg of laat allemaal richting therapie en/of zelfmoord gingen.

De appel die Roky heet rolde dus niet ver van de boom. In z’n eigen hoofd was hij echter ver, ver weg. Wat wil je ook als aankomende rockster, in een tijd waarin een drugsexperimentje eerder regel dan uitzondering was, als lid van een familie vol patienten, levend in een staat waarin mensen heen en weer gesleept worden tussen God en de duivel? Roky koos eerst voor God, daarna voor Lucifer. En toen de eerste mens op de maan geland was koos hij voor een bestaan als buitenaards wezen. Na 300+ trips is alles mogelijk…

Aliens, God, de duivel: het zijn de belangrijkste thema’s in z’n liedjes. Roky hield met pijn en moeite een carrière na The 13th Floor Elevators aan de praat. Met de muziek was niets mis: op de disco staan vele hard rockende hits, waarvan “I Walked With A Zombie” wellicht de bekendste is. Maar er was inmiddels schizophrenie geconstateerd. Veel van z’n nummers werden dan ook geschreven tussen de schoktherapieën van het Rusk State Mental Hospital door. Hij had er ook een bandje: links van ‘m een kinderverkrachter met een tamboerijn, rechts een bassist met een dubbele moord op het geweten.

Wonder boven wonder zien we hem eind jaren 90 toch gewoon in een huis in Austin zitten. Nou ja, gewoon… Roky komt alleen tot rust als de TV, een casio-synth, een scanner en de stereotoren een orkaan van geluid maken. Zonnebril op en lekker relaxen! Moeder komt hem elke dag verzorgen, maar duidelijk is dat dit een weinig inhoudsvol leven is dat hier geleefd wordt.

De impasse moet verbroken worden. Roky’s broer neemt een moeilijke maar moedige beslissing: hij geeft middels een zogeheten ‘intervenience’ opdracht om moeder en zoon te scheiden en wordt zelf voogd. Rechtbank, therapeut, kapper en tandarts moeten er aan te pas komen om Roky weer ‘on the right track’ te brengen. En voorwaar, het lukt! De cultfiguur gaat niet dood. Nee, na een paar –ongetwijfeld moeizame- jaren is Roky weer de oude, goedogende knaap die hij ooit was. Of: het lijkt er tenminste weer op.

Dat betekent ook dat we hem weer zien optreden. Alsof er niets gebeurd is in al die jaren daarvoor. De come-back van Roky vormt een happy end aan een goed gemaakte docu waar ik vanwege de ruimte technisch even weinig woorden aan besteed. Maar Keven McAlester en z’n team hebben er iets moois van gemaakt.

Roky in de 21ste eeuw

Bonus footage is er ook. Naast de gebruikelijke quote-kliekjes zijn het vooral beelden van die come-back. Mooi is ook het rechtbankverhaal. We zien hoe Roky daar het recht krijgt om als zelfstandig individu, als mens verder te leven. Het gejuich is massaal! Uit archiefmateriaal van Roky blijkt dat die akoestisch toch ook een mooie deun uit de mouw kon schudden. Moeder speelde dus een belangrijke rol. Bizarre gedichten en 8 mm-films krijgen we ook nog als extraatjes. Alleen jammer dat er geen bewegend beelden van The 13th Floor Elevators te zien zijn. Ongetwijfeld een rechten-ding. Over gekke materie gesproken…

Een Sixtiespunk-playlist

M’n Spotify Sixtiespunk playlist

Trailer

13th Floor Elevators – You’re Gonna Miss Me

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s