Hakken en holleren

Recente Bonus Footage voor de Vera Krant.

Op de dag dat bluesrocker Gary Moore overleed twitterde iemand ’s nachts een linkje. Het was een filmpje van een houthakkende RL Burnside. Ook een bluesman. Jon Spencer en z’n Blues Explosion trokken ‘m eind vorige eeuw uit de klei van de Mississippi-delta. Label Fat Possum zorgde met releases van bijvoorbeeld Junior Kimbrough, Robert Cage en T-Model Ford voor een opleving van de blues, met name in garagerockkringen.

Burnside staat ergens in 1978 niet zomaar wat hout te hakken. Het is een ritmische begeleiding voor z’n zang. Niet zo maar zang ook: hij ‘hollert’ een melodie. Een ‘holler’ ken je wellicht in de luide versie van katoenplukkende slaven. Maar Burnside versie is ingetogener. Hij neuriet ‘m meer, zoals bluesmannen plegen te doen.

Ik zag meer filmpjes van hakkendhollerende mannen. Allemaal zwart, niet allemaal bluesmannen, ondanks dat ze allemaal ‘the blues’ hebben; een lastig in woorden te vatten gevoel waarvan we desondanks weten wat er bedoeld wordt. ‘Ellende’ is mijn eerste associaties. De ellende is voelbaar bij het zien van de beelden. De zang van de mannen en het ritme van de bijl op de boomstam vormden namelijk de dagelijkse soundtrack bij een miserabel leven. Eentje dat zich tot het bittere eind op een katoenveld of aan een ketting in een Amerikaanse gevangenis afspeelde. Waarschijnlijk zitten sommigen er nog…

Burnside was in ’78 een vrij man. Misschien is hij het nog steeds want hij ligt inmiddels six feet under. Z’n op het oog vrij simpele hak-holler-handeling kent een diepere betekenis waarbij You Tube me niet voor niets doorverwees naar vergelijkbare filmpjes. Naast gevangenishakkers zag ik ook ritmisch schoffelende en harkende mannen. Alles zit in de tragische zwarte traditie van ‘workin’ on a chaingang’ en het slavenleven in zuidelijk Amerika. Het uiten van de bijkomende ellende via een holler is het wezen, het gevoel, de roots van de blues. En het is therapie en noodzaak; het samen zingen geeft net genoeg kracht om weer het einde van een lange dag te halen. Het hakken zelf heeft een muzikale oorsprong: de ritmes van Afrika, waar ook letterlijk de roots liggen van de mannen in de fimpjes.

Thin Lizzy hakt er ook fijn in, maar ik ben geen fan van bluesman Moore. Ik zou zelfs z’n blues tussen aanhalingstekens willen zetten. Het is een verwaterde en verrockte versie waar een heel ander gevoel in zit. Misschien heeft Moore z’n portie ellende ook wel gehad (wie niet?). Maar dat ligt er als een dikke vette laag op in plaats van er diep in te zitten. Het is het Kane/Borsato-gevoel: met emmers tegelijk over je heen. Hoe ‘echt’ is dat? Het verschil met de holler van Burnside is enorm. Je moet zelfs een beetje moeite doen om die te horen. Dat past bij het idee dat hartzeer en verdriet in stilte worden verwerkt door een mens.

Ik begon me daarom zelfs een beetje op te winden over al die RIP-tweets die er binnen rolden. Als je mee wilt janken en airgitaren met de beste man, mijn zegen heb je. Maar kom niet aan met de mantra “dat dit echte blues is”. Daarom condoleer ik de familie Moore en feliciteer ik de muziekwereld. Natuurlijk wil ik me verder niet teveel met jouw smaak bemoeien, maar misschien brengen de hak- en hollerfilmpjes je op andere gedachten als het om blues gaat?

Via via kwam ik op Folkstreams.net, en daar viel mijn mond zelfs open van zoveel gestreamde filmpracht. (Doorzoeken: ik kan het iedereen aanbevelen…) Deze site verzamelt in beeld en tekst “American Roots Culture”. Er zitten complete docu’s tussen, waarbij de naam van Alan Lomax natuurlijk regelmatig valt. Welk een belangrijk werk heeft deze archivaris verricht! Daarnaast vind je er korte films in sfeerrijke 8mm-beelden. Vele anoniem gebleven bluesmannen komen in beeld. Hun hollering gaat diep. Opvallend is dat er nauwelijks van pijn vertrokken Moore/Borsato-gezichten te zien zijn. Altijd zit er een lach om de mond. De groeven daaromheen vertellen een ander verhaal, zoals beelden altijd het beste verhaal vertellen. Diep in de ogen is de ellende te zien.

Mississippi John Hurt

Folkstreams.net is de hemel als je een inkijk wilt in het leven van zwart Amerika in de 20ste eeuw. Muziek was het belangrijkste en vaak ook het enige dat het kacheltje van die mensen brandend hield. Met de blues als het houtblok op het vuurtje.

5 Reacties op “Hakken en holleren

  1. en hóe die hakt! Burnside is een man met precisie……….ik hak elke dag voor mijn houtkachel en ik kan zeggen; deze man bedrijft wiskunde met zijn axe! groeten Jurgen

  2. En holler je er dan ook bij?

  3. Geheel eens met Jurgen. De man zingt goed, maar hakt zo mogelijk nog beter. Mooie dingen over de blues Paul! Heb vroeger gitaar leren spelen aan de hand van de oude blues. Zo’n schemaatje lukte nog wel; maar het gevoel… Onlangs nog meegespeeld met een opname van Robert Johnson. Niet te doen, geheel individuele timing had die. Ik zal m’n stapel hout eens te lijf gaan.

  4. ps zag dat in de reactie alleen m’n initialen vermeld waren…

  5. Wat me zelf opvalt Dick, is dat techniek bij die akoestische countryblues helemaal niet op de voorgrond staat. Waarschijnlijk zit ‘m daar de technische vaardigheid, dat het er haast achteloos uitziet. Ook daar is ingetogen het woord. Ook wdb enorm verschil met de witte bluesmannen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s